Zepen

Waarom we geen water in plastic hoeven te kopen: een pleidooi voor vaste zepen

Inleiding

We kopen massaal flessen vol met producten die voor meer dan 80% uit water bestaan — afwasmiddel, shampoo, allesreiniger, douchegel… En al dat water zit verpakt in plastic dat na enkele weken in de vuilnisbak belandt.
Maar water hebben we thuis gewoon uit de kraan. Waarom zouden we er dan nog plastic rond kopen?
Vaste en geconcentreerde producten bieden een eenvoudig alternatief: minder afval, minder transport, minder kosten.

1. Waspoeder: schoner voor was, machine én planeet

Veel mensen grijpen naar vloeibaar wasmiddel omdat het handig lijkt, maar waspoeder heeft duidelijke voordelen:

Minder verpakking: poeder zit meestal in een kartonnen doos die volledig recyclebaar is, terwijl vloeibare middelen altijd in een plastic fles komen.
Geen onnodig water: poeder is geconcentreerd — geen watertransport, dus minder CO₂-uitstoot.
Beter voor de wasmachine: vloeibare middelen laten vetresten achter die schimmel en geur veroorzaken; poeder spoelt schoner door.
Minder microplastics: vloeibare middelen bevatten soms synthetische polymeren (zoals polycarboxylaten) die niet biologisch afbreekbaar zijn.

💡 Tip: bewaar je waspoeder in een luchtdichte glazen pot – proper, droog en eindeloos navulbaar.

2. Vaste zepen in de badkamer: hygiënisch en duurzaam

Zijn vaste zepen vies?

Een veelgehoorde mythe is dat vaste zepen vol bacteriën zouden zitten omdat iedereen ze vastneemt met “vuile” handen.
Onderzoek (onder andere door Centers for Disease Control and Prevention, 2020) toont echter aan dat bacteriën niet overleven op droge zeepoppervlakken en dat er geen overdracht plaatsvindt bij normaal gebruik.
Kort gezegd: het vuil spoelt gewoon van de zeep af bij het wassen.

Natuurlijke zeep versus syndet

Natuurlijke zepen worden gemaakt uit plantaardige oliën en loog, en zijn volledig biologisch afbreekbaar.
Syndets (synthetische detergenten) hebben een neutralere pH en voelen vaak zachter aan — een voordeel bij gevoelige huid. Ze zijn niet allemaal biologisch afbreekbaar, maar steeds meer merken gebruiken wél afbreekbare ingrediënten zoals Sodium Cocoyl Isethionate.

💡Tip: gebruik een magnetische zeephouder zodat je zeep droogt tussen wasbeurten. Zo gaat hij langer mee, blijft hygiënisch en laat geen zeepresten achter.

3. Shampoo in barvorm: klein product, groot verschil

Een shampoobar bevat geen plastic en geen water, maar wel geconcentreerde reinigers en natuurlijke oliën.

Eén bar vervangt 2 à 3 flessen vloeibare shampoo.
Minder CO₂ bij transport, geen plastic afval.
Vaak zachter voor huid en haar, zeker bij varianten met milde syndets.

💡 Extra-tip: bewaar de bar op een droge plaats of op een zeephouder met goede ventilatie, zo gaat hij veel langer mee.

4. Tandpastatabletten en andere slimme vaste alternatieven

Tandpastatabletten zijn slechts één voorbeeld in een veel bredere trend richting vaste en geconcentreerde producten. Ze bevatten fluoride, reinigende middelen en natuurlijke smaakstoffen — maar geen plastic tube of water.
Je bijt erop, poetst zoals gewoonlijk, en klaar.

Andere voorbeelden van duurzame vervangers:

Afwaszeep in vaste blokvorm: schuimt goed, spaart flessen uit en bevat geen microplastics.
Herbruikbare wattenschijfjes van biologisch katoen of bamboevezel: gaan jaren mee, wasbaar op 60 °C.
Bamboe of metalen wattenstaafjes: composteerbaar of eindeloos herbruikbaar.

5. Schoonmaken zonder plastic flessen

Ook schoonmaakproducten bestaan grotendeels uit water. Denk aan allesreiniger, glasreiniger of vloerzeep.

De duurzame oplossing:

Herbruikbare glazen sprayflacons met oplosbare tabletten: voeg enkel water toe en je hebt een volwaardige reiniger.
Navulconcentraten: 1 klein flesje concentraat vervangt meerdere grote plastic flessen.
Vaste vloerzeep bestaat ook — vaak in poedervorm of als geconcentreerde pasta, makkelijk aan te lengen met water.

💡 Tip: gebruik regenwater of lauw kraanwater voor poetsmiddelen – milieuvriendelijk en gratis.

🧻 Microvezeldoekjes: niet altijd de beste keuze

Microvezeldoekjes zijn populair vanwege hun vermogen om stof vast te houden en te absorberen, maar bevatten plastic vezels die bijdragen aan microplasticvervuiling. Ze kunnen ook schadelijk zijn voor de huid bij langdurig gebruik. Overweeg katoenen vaatdoekjes of schoonmaakdoeken als duurzamer alternatief.

Een onderzoek in Nature Scientific Reports heeft aangetoond dat het wassen van 1 kilogram synthetische stoffen tot 4.766.338 microvezels per kilogram kan afgeven, afhankelijk van de wasomstandigheden Nature.

🧹 Swiffer-dusters: plastic en wegwerp

Swiffer-dusters zijn handig, maar bevatten plastic en zijn wegwerpbaar. Een duurzame optie is een plumeau van bijvoorbeeld merinowol, die effectief stof verzamelt en herbruikbaar is.

6. Waarom dit echt telt

Elke plastic fles die we niet kopen, betekent minder afval, minder transport en minder CO₂-uitstoot.
Volgens OVAM (2023) verbruikt de gemiddelde Belg jaarlijks ruim 60 plastic flessen aan verzorgings- en schoonmaakproducten.
Als we daarvan zelfs maar een derde vervangen door vaste of geconcentreerde alternatieven, scheelt dat duizenden tonnen plasticafval per jaar.

Conclusie

We betalen al voor het water uit onze kraan — waarom zouden we het nog eens kopen, verpakt in plastic?
Vaste zepen, shampoobars, tandpastatabletten en herbruikbare schoonmaakoplossingen zijn even doeltreffend, goedkoper op termijn en stukken beter voor de planeet.
De overstap vraagt geen opoffering, alleen een bewuste keuze.